YANARDAĞLAR NEDİR,EN ÖLÜMCÜL YANARDAĞ PATLAMALARI

YANARDAĞLAR Endonezyadaki yaşanan son yanardağ patlamalarından sonra insanoğlu tekrar gözünü yanardağlara çevirdi.Bu yazımızda Dünyada varlıklarını uzun süredir sürdüren yanardağların(volkanlar) ne olduğuna kısaca değineceğiz ve tarihdeki yaşanan en büyük ve en ölümcül yanardağ patlamalarına bakacağız.

YANARDAĞ(VOLKAN) NEDİR? Bir volkan, Dünya'nın kabuğundaki magma, sıcak kül ve gazların kaçmasına izin veren bir açıklıktır. Volkanlar, ne tür olduklarına bağlı olarak dağlar veya küçük tepeler gibi görünebilir.Volkanlardan çıkan magma ise erimiş kayaçtır, o kadar sıcak ki sıvıya dönüşmüştür. Magma Dünya'nın yüzeyine ulaştığında lav denir ve volkanik bir patlama olarak yanardağdan, gazlar ve külle birlikte çıkar


EN ÖLÜMCÜL YANARDAĞ PATLAMALARI

1. Mt Tambora, Endonezya,1985

10 Nisan 1815'te Tambora gökyüzüne 40km boyunca volkanik kül göndererek patladı. 500 yılın en güçlü patlamasıydı.Mt. Tambora, 120.000'e kadar insanın hayatını iddia eden yakın insanlık tarihinin en ölümcül patlamasıdır.Bu patlamanın sonucu olarak ilk olarak 13.000 fit yüksekliğe sahip olan yanardağın boy 9.000 fite düştü.Yayılan muazzam miktarda SO2 yüzünden dünya, küresel mahsul yetişmemeye yol açan ciddi bir sıcaklık düşüşü yaşadı.Bunun sonucunda 100.000 yakın insan açlıktan ölmüstür.


2.Krakatoa, Endonezya, 1883

Endonezya yanardağının patlaması Krakatoa, yakın insanlık tarihinin en şiddetli patlamalarından biriydi - bulunduğu adayı tamamen yok etti. 27 Ağustos sabahı, bir dizi büyük patlama yanardağın duvarlarını parçaladı. Krakatoa’nın son patlaması, insanların patlattığı en büyük bombadan dört kat daha güçlüydü. Hava dalgaları dünyayı yedi kez dolaştı. Bölgeyi harap eden, yaklaşık 36.000 insanı öldüren ve tüm köyleri yok eden bir dizi tsunami üretti. Bazıları patlamanın maliyetinin 1,5 milyar dolar kadar yüksek olduğunu tahmin ediyor.


3. Laki,İzlanda, 1783

Laki patlaması yaklasşık 8 ay sürdü ve yaklaşık 14km3 lav yaydı. Salınan karbondioksit, kükürt dioksit, hidrojen klorid ve florür gibi zehirli gazlar sebebiyle asit yağmurları ve sıcaklık düşmeleri yaşandı ve gazlar bitkileri zehirledi ve İzlanda'nın otlayan hayvanlarının neredeyse yüzde 60'ını öldürdü.Patlama, o sırada ülke nüfusunun yaklaşık dörtte biri olan 10.000'den fazla İzlandalı insanı öldüren bir kıtlıkla sonuçlandı.


4.Pelee Dağı,Batı Karayipler,1902

St. Pierre halkı pelee dağı patlayasa kadar,yanardağın uykuda olduğunu düşünüyolardı.Patlamalar yaklaşık 1 ay kadar sürdü.Patlama neredeyse tüm şehri yok etti ve St. Pierre yaşayan yaklaşık 28.000 insandan 2 lişi hayatta kalabildi.


5.Nevoda Del Ruiz, Kolombiya

Diğer vakalara karşın biraz daha küçük kalsa da, Nevado del Ruiz patlamasının yıkıcı sonuçları vardı. Patlamanın en yıkıcı kısmı, Armero kasabasını gömen ve yaklaşık 20.000 can alan ortaya çıkan çamur akışı oldu. Uluslararası Afet Veritabanı tarafından en pahalı volkanik patlama olarak listelenen Nevado'nun tahmini 1 milyar dolara mal olduğu söyleniyor.


BUNLARI BİLİYOR MUYDUNUZ? -Volkan kelimesi aslında Roma ateş tanrısı Vulcan'ın adından geliyor. -Dünya yüzeyinin altındaki sıcak sıvı kaya magma olarak bilinir, volkandan çıktıktan sonra lav denir. -Çoğu insan volkanları büyük koni biçimli dağlar olarak düşünür, ancak bu sadece bir tür, diğerleri geniş yaylalar, fissür delikleri (çatlaklar lavlar) ve şişkin kubbe şekillerine sahiptir. -Antarika'nın Erebus Dağı, Dünya'nın güneyindeki en aktif volkandır. -İzlanda’nın büyük bir çoğunluğu volkanik patlama sonunca oluşan lavların yer kabuğuna tutunması sonucunda oluşmuştur -Dünya’da şuan da toplamda 550’yi aşkın aktif yanardağ bulunmaktadır -Büyük volkanik patlamalar Güneş'ten gelen radyasyonu yansıtabilir(havada biriken zehirli gazlar ve buhar yüzünden) ve Dünya'daki ortalama sıcaklıkları yaklaşık yarım derece düşürebilir. -Güneş sistemimizde bilinen en büyük yanardağ aslında Mars'ta. Adı Olympus Mons ve 600km (373 mil) genişliğinde ve 21km (13 mil) yüksekliğinde ölçülere sahiptir.



Puan hesapla

İçeriklerimizi takip etmek için abonemiz olun

BİZİMLE İLETİŞİME GEÇİN

Tüm hakları www.bilenkalem.com sitesine aittir.