DEPREM NEDİR? ÇEŞİTLERİ NELERDİR? NASIL OLUŞUR?ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER?EN BÜYÜK DEPREMLER

DEPREM NEDİR?

Deprem halk arasında zelzele ve yer sarsıntısı olarak da adlandırılan, yer kabuğunda hiç ummadığımız bir anda ortaya çıkan enerji sonucunda sismik dalgaların yeryüzünü sarsmasıyla oluşan bir doğa olayıdır ve sonucunda evler, yollar, okullar, hastaneler ve bunu gibi sayabileceğimiz çoğu binanın yıkılması veya çatlaklar oluşarak hasar görmesidir. Büyük depremlerin öncesinde ve sonrasında da depremler olur. Büyük depremlerden önce oluşan ancak büyük depremler kadar etkili olmayan depremler ‘öncü depremler’ denir. Büyük depremlerden sonra oluşan ve çok sayıda olan ve yine büyük deprem kadar etkili olmayan depremlere de ‘artçı depremler’ denir. Bu artçı depremler uzun bir süre devam ettikten sonra büyük depremde hasar gören yer altı tabakalarının iyice yerleşmesini sağlar. Depremlerin nasıl oluştuğunu, ne şekilde yayıldıklarını, ölçü aletleri ve yöntemlerini inceleyen bilim dalına da ‘SİSMOLOJİ’ denir ve depremin şiddetini ve süresini ölçen alet ise ‘sismograf’ dır.


DEPREM TÜRLERİ NELERDİR?


4 tane deprem türü vardır.Bunlar:TEKTONİK,VOLKANİK,ÇÖKÜNTÜ ve TSUNAMİ’dirler.


1)TEKTONİK DEPREMLER:Levhaların hareketleri sonucunda gerçekleşen depremlerdir ve çoğunlukla levhalar sınırlarında oluşurlar. Dünyada ve aynı şekilde ülkemizde de en çok görülen ve en tehlikeli olan deprem türüdür. Yeryüzünde oluşan depremlerin %90’lık bir kısmı tektonik depremlerdir.


2) VOLKANİK DEPREMLER: İsminden de anlaşılacağı üzere volkanik patlamaların oluşması sonucunda oluşan depremlerdir. Yerin diplerinde ergimiş maddenin yüzeye çıkış sırasında oluşan hem fiziki hem kimyasal olaylar sonucunda oluşan gazların patlamasıyla bu tür depremler meydana gelir. Aktif yanardağların en çok olduğu Japonya ve İtalya gibi ülkelerde görülür. Ülkemizde aktif yanardağ olmadığı için Türkiye’de oluşmaz. Tektonik deprem kadar etkili değildir.


3)ÇÖKÜNTÜ DEPREMLER: Yer altındaki boşlukların tuz ve jipsli arazide erimesi sonucu oluşan boşlukları tavan blokunu çökmesiyle oluşur. Hissedilme alanları dar olup düşük enerjili depremlerdir ve fazla zarar getirmezler.


4)TSUNAMİ: Odak noktası deniz dipleridir. Genellikle okyanusa kıyısı olan ülkelerde görülür. Tarihte en büyük tsunami depremleri Japonya’da gerçekleşmiştir ve binlerce insan tsunami yüzünden vefat etmiştir.


DEPREMLER NASIL OLUŞUR?

Depremler yer kabuğundaki faylarda gerçekleşir.Dünyanın oluşumu sırasında PANGEA adı verilen iç içe geçmiş tüm kıtalar magma üzerinde parçalanıp bugünkü 7 kıta haline gelmiştir ve iç ve dış kuvvetlerle sürekli hareket eden levhalar vardır.Bu hareketler sonucunda da yüzeyde kıtalar parçalanıp birbirlerini iterler ve haliyle sürtünürler.Yerkürenin üst kısmında oluşan gerilim ve sürtünmelerin asıl kökeni dipteki ısı ve basınçtır.Yer kürenin dibinde oluşan ısı ve basıncın artması kabuğu oluşturan katı ve kırılgan levhaların hareket etmelerini sağlar.Depremlerin oluşmasındaki en önemli sebep elastiki kırıklardır.Yazının başındaki bahsettiğimiz FAY işte bu elastiki kırıklardır.Bu fay hattının iki ucunda birleşen enerji kütlenin direncini yendiği zaman kaymalar ve üst üste çıkmalar başlar ve bu sonuçta sarsıntılar oluşur ve deprem meydana gelir.



ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER NELERDİR?

Depremler doğanın en şiddetli güçleridir ve önlemek gerçekten imkansız gibidir. Ama bu hasarı bilinçli yöntemler ve eğitimlerle en aza indirgemek günümüz teknolojisinde yeterince mümkün. Deprem için önlemleri öncesinde, deprem anında ve sonrasında olmak üzere 3’e ayırabiliriz.


1)DEPREM ÖNCESİNDE;

· Bina yapacağımız yer büyük bir özenle seçilmelidir ve gevşek toprağa sahip arazilere kesinlikle inşaat yapılmamalıdır.

· Binalar yapı tekniğine uygun bir şekilde sağlam inşa edilmelidir.

· Evlere deprem sigortası yapılmalıdır.

· Zehirli ve yanıcı maddeler düşmeyecek bir şekilde sabitlenmelidir

· Televizyon, Beyaz eşya ve mobilyalar sabit profillere monte edilip kayma riskini ortadan kaldırmalıyız.

· Rafların önüne elastik bantlar çekilebilir

· Deprem öncesinde acil çıkış kapıları belirlenip bir provası hazırlanmalıdır ve acil çıkış kapıları kapalı olmamakla beraber aydınlatılmalar kontrol edilmelidir.

· Afet durumunda bağlantı olmaması koşulunda neler yapılacağı ve nerede buluşulacağı belirlenmelidir.

· Deprem sırasında üzerinize düşebilecek her şey duvara monte edilmelidir.

· Afet için ilk yardım eğitimleri alınmalı ve deprem öncesinde ilk yardım çantası oluşturulup afet anında nasıl ulaşılacağı ve nerede olduğu herkes tarafından bilinmelidir.


2)DEPREM ANINDA;

· Sabitlenmemiş her nesneden uzak durulmalıdır.

· Hacimli ve dolgun koruma sağlayacak nesnelerin yanına çömelerek hayat üçgeni oluşturulmalıdır.

· Güvenli yer bulduktan sonra diz üstüne ÇÖK, başını ve ensesini koruyacak şekilde KAPAN, sabit bir yere TUTUN taktiklerini uygulanmalıdır.

· Merdivenler doğru koşmamalıdır sakince paniklemeden hareket edilmelidir.

· Balkonlardan uzak durulmalıdır.

· Asansörler kesinlikle kullanılmamalıdır.

· Telefonlar yalnızca iletişim için kullanılmalıdır.

· Sarsıntı geçtikten sonra doğal gaz, su ve elektrik vanaları kapatılmalıdır.

· Daha önce tespit edilen çıkış noktalarından panik yapmadan çıkılmalıdır.

· Eğer okulda iseniz sağlam sıra ve masaların altlarında veya yanlarında ÇÖK-KAPAN-TUTUN taktiği ile baş ve boyun korunmalıdır ve eğitimci tarafından verilen talimatlara uyulmalıdır ve kesinlikle panik yapılmamalıdır.

· Eğer metroda veya trende iseniz metrodan veya trenden kesinlikle çıkılmamalıdır sağlam bir yer bulunup ÇÖK-KAPAN-TUTUN taktiği uygulanmalıdır. Metro veya tren görevlilerinin size ulaşmasını bekleyin.


3)DEPREM SONRASINDA;

· Kendini emniyetinizi sağlama alın.

· Sonra çevrenizde yardım isteyebileceğiniz birileri var mı diye bakın.

· Eğer gaz kokusu alırsanız yangını önlemek amacıyla vanayı kapatın.

· Dökülen tehlikeli maddeleri toparlayın.

· Etrafta yaralı birileri var mı kontrol edin.

· Acil yardım araçları için sokakları veya caddeleri boş tutun.

· Artçı depremlerden dolayı binaya kesinlikle sonradan girmeyin.


GEÇMİŞTEKİ EN BÜYÜK DEPREMLER(TÜRKİYE)

· 1509 İSTANBUL DEPREMİ(130.000 KİŞİ VEFAT)

· 1719 İSTANBUL DEPREMİ

· 1766 İSTANBUL DEPREMİ

· 1895 İSTANBUL DEPREMİ

· 1939 ERZİNCAN DEPREMİ(33.000 KİŞİ VEFAT )

· 1942 TOKAT ERBAA DEPREMİ(3000 KİŞİ VEFAT)

· 1943 SAMSUN LADİK DEPREMİ(2300 KİŞİ VEFAT)

· 1966 VARTO DEPREMİ(2394 KİŞİ VEFAT)

· 1976 VAN MURADİYE DEPREMİ(3840 KİŞİ VEFAT)

· 1999 GÖLCÜK DEPREMİ(18000 KİŞİ VEFAT)

· 1999 DÜZCE DEPREMİ(710 KİŞİ VEFAT)

· 2011 VAN TABANLI DEPREMİ(644 KİŞİ VEFAT ETTİ)

· 2020 ELAZIĞ DEPREMİ(41 KİŞİ VEFAT ETTİ)


'''DEPREM BİR DOĞAL AFET ,ENGELLEMEK İMKANSIZ AMA BU HASARI EN AZA İNDİRGEMEK BİZLERİN ELİNDE ÖNLEMİMİZİ ALALIM''.


Yazar:MİMAR- YUSUF CAYMAZ

Puan hesapla

İçeriklerimizi takip etmek için abonemiz olun

BİZİMLE İLETİŞİME GEÇİN

Tüm hakları www.bilenkalem.com sitesine aittir.